Bitkilerde yeşil rengin, fotosentezin ve enerji üretiminin merkezinde yer alan hayati bir sekonder (ikincil) makro besin elementidir. Bitkiler magnezyumu toprak çözeltisinden çift pozitif yüklü bir katyon formunda emerler.

Tarımda magnezyumun görevlerini, eksiklik/yükseklik nedenlerini, zıtlaştığı elementleri ve eksiklik belirtilerini şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

Magnezyumun Bitkideki Görevleri

Magnezyum, bitki bünyesinde "güneş enerjisi yakalayıcısı" ve "taşıyıcı" olarak çalışır:

• Klorofilin Kalbidir: Magnezyumun en önemli görevi, bitkiye yeşil rengini veren ve fotosentezi gerçekleştiren klorofil molekülünün merkez atomu olmasıdır. Bitkideki toplam magnezyumun yaklaşık %15-20'si doğrudan klorofilin yapısında yer alır.
• Enerji Üretimi ve Enzim Aktivasyonu: Fotosentez, solunum ve nükleik asit (DNA/RNA) sentezinde rol oynayan çok sayıda enzimi aktif hale getirir. ATP (enerji) sentezinde doğrudan görev alır.
• Şeker ve Nişasta Taşınması: Yapraklarda fotosentez sonucu üretilen karbonhidratların (şekerlerin) meyvelere, yumrulara ve köklere taşınmasını sağlar. Magnezyum eksikse şeker yaprakta birikir, meyve büyüyemez.
• Fosforun Alımını Artırır: Bitki içinde fosfor elementinin taşınmasına ve yarayışlılığına yardımcı olan bir taşıyıcı görevi üstlenir.

Bitkilerde Magnezyum Eksikliği Belirtileri

Magnezyum bitki içinde oldukça hareketli (mobil) bir elementtir. Eksiklik durumunda bitki, yaşlı yapraklardaki magnezyumu hızla üst kısımlardaki yeni gelişen genç yapraklara taşır. Bu nedenle belirtiler her zaman ilk önce yaşlı (alt) yapraklarda başlar:

• Damar Arası Sararma (Magnezyum Klorozu): En tipik ve ayırt edici belirtidir. Yaşlı yaprakların damarları koyu yeşil kalırken, damarlar arasında kalan bölgeler kenarlardan başlayarak içeri doğru sararır.
• Balık Kılçığı veya "V" Şekli Görüntüsü: Yaprakta yeşil kalan damarlar ve sararan iç kısımlar adeta bir balık kılçığı veya ters "V" harfi görüntüsü oluşturur.
• Renk Değişimleri (Kızarma/Morarma): Bazı bitki türlerinde (örneğin asma/üzüm, pamuk, yaban mersini) damar aralarındaki sararmalar ilerleyen dönemde antosiyanin birikimiyle kırmızı, mor veya bronz renge dönüşür.
• Erken Yaprak Dökümü ve Nekroz: Eksiklik şiddetlendiğinde sararan kısımlar kahverengiye dönerek kurur (nekroz) ve yapraklar vaktinden çok önce dökülür. Ağaçlar çıplak kalabilir, meyveler güneşte yanar.

Bitkilerde Magnezyum Eksikliği Sebepleri

• Aşırı Potasyum veya Kalsiyum Gübrelemesi (En Yaygın Sebep): Toprakta magnezyum miktarı yeterli olsa bile, aşırı potasyumlu veya kalsiyumlu (kireçli) gübre kullanımı magnezyumun alımını tamamen bloke eder.
• Hafif, Kumlu ve Asidik Topraklar: pH seviyesi düşük (asidik) ve kumlu topraklarda magnezyum yağışlarla çok kolay yıkanarak kök bölgesinden uzaklaşır.
• Soğuk ve Islak Toprak Şartları: Kök gelişiminin ve su alımının yavaşladığı soğuk/nemli dönemlerde magnezyum emilimi ciddi oranda düşer.
• Antagonistik etki: Antagonizm, bir elementin ortamda fazla bulunması nedeniyle, başka bir elementin bitki tarafından alımını veya bitki içindeki taşınmasını engellemesidir.

1. 1. Magnezyum - Potasyum (K) Antagonizması (En Kritik İlişki): Potasyum ile magnezyum arasında çok güçlü bir zıtlık vardır. Aşırı potasyum gübrelemesi magnezyum alımını bıçak gibi keser. Gübreleme programlarında Potasyum / Magnezyum (K/Mg) oranının dengede tutulması şarttır (İdeal oran bitkiye göre değişmekle birlikte genelde topraktaki katyon dengesinde potasyumun magnezyumdan fazla baskın olmaması istenir).
   2. Magnezyum - Kalsiyum (Ca) Antagonizması: Kalsiyum ile magnezyum kök hücrelerindeki benzer kapıları kullanır. Aşırı kireçli veya fazla kalsiyum verilmiş topraklarda magnezyum kilitlenir. Aynı şekilde aşırı magnezyum da kalsiyum alımını engelleyerek meyvelerde dip çürüklüğünü tetikleyebilir.
   3. Magnezyum - Amonyum Azotu İlişkisi: Amonyum formundaki azotlu gübrelerin (örneğin amonyum sülfat) aşırı kullanımı kök bölgesinde magnezyum emilimini baskılar.
   4. Magnezyum - Fosfor (P) Sinerjisi (Pozitif İlişki): Antagonizmanın aksine, magnezyum ile fosfor arasında mükemmel bir ortaklık vardır. Magnezyum, fosforun bitki içindeki hareketliliğini ve emilimini artırır. Bu iki element birlikte uygulandığında bitki ikisinden de daha fazla yararlanır.